ప్రవక్త (స) ఆదర్శాలు – ఆత్మపరిశీలన, ఆచరణల సమ్మేళనం

ఆగష్టు 26 తేది న ఈద్ మీలాద్ ఉన్ నబి – ( ప్రవక్త మహమ్మద్ సల్లెల్లాహు వ అలై హి వ సల్లెం జన్మదినం సందర్బంగా

ప్రత్యేక కథనం

విశాఖపట్నం /ఆగష్టు 24(ట్రూ న్యూస్ ) : రబీఉల్‌ అవ్వల్‌ మాసం రాకడ ముస్లింలకు ఒక సాధారణ ఇస్లామీయ మాసం ప్రారంభం మాత్రమే కాదు. అది మానవ చరిత్రలో ఒక మహత్తరమైన పరివర్తనకు గుర్తుగా నిలిచిన పవిత్ర కాలాన్ని గుర్తుచేసే సందర్భం. ఈ మాసంతో ముడిపడి ఉన్న దైవప్రవక్త ముహమ్మద్ (స) జీవితం, ఆయన సందేశం, ఆయన నడవడి, ఆయన చూపిన మానవతా మార్గం – ఇవన్నీ మనిషి తనను తాను సంస్కరించుకోవడానికి, పరిశీలించుకోవడానికి,

తన సమాజ స్థితిని పునఃపరిశీలించుకోవడానికి ఒక గొప్ప అవకాశాన్ని కల్పిస్తాయి. అల్లాహ్‌ తాను పంపిన మార్గదర్శకత్వం గురించి పవిత్ర ఖురాన్ లో, ‘అల్లాహ్‌ తరఫున మీ వద్దకు ఒక వెలుగు, స్పష్టమైన గ్రంథం వచ్చాయి’ అని పేర్కొన్నాడు. ఈ వెలుగును కేవలం ఒక కాలానికి, ఒక ప్రాంతానికి, ఒక జాతికి పరిమితం చేయలేం. దైవప్రవక్త (స) రాకడతో అజ్ఞానపు చీకట్లలో ఉన్న మానవ సమాజానికి జ్ఞానం, విశ్వాసం, న్యాయం, కరుణ, నైతికతలతో కూడిన ఒక కొత్త దిశ ఏర్పడింది.

అజ్ఞాన చీకట్ల నుంచి నైతిక పునర్నిర్మాణం వైపు

ఆయన రాకకు ముందు అరేబియా సమాజం అనేక సామాజిక, నైతిక, ఆధ్యాత్మిక సంక్షోభాలతో కొట్టు మిట్టాడుతూ ఉండేది. తెగల మధ్య విభేదాలు, ప్రతీకార భావం, బలవంతుల ఆధిపత్యం, బలహీనుల నిరాదరణ, స్త్రీల పట్ల అన్యాయం, పేదల పట్ల నిర్లక్ష్యం వంటి అనేక సమస్యలు సమాజాన్ని పట్టిపీడించాయి. అలాంటి పరిస్థితుల్లో దైవప్రవక్త (స) ఒక ఆధ్యాత్మిక సందేశహరుడిగానే కాకుండా, సమాజాన్ని నైతికంగా పునర్నిర్మించిన మార్గదర్శిగా నిలిచారు. ఆయన జీవితం ఒక గొప్ప సత్యాన్ని మన ముందుంచుతుంది. సమాజాన్ని మార్చాలంటే ముందుగా మనిషి హృదయం మారాలి. హృదయమనే అంతరంగంలో విశ్వాసం, కరుణ, బాధ్యత, న్యాయబుద్ధి, ఇతరుల పట్ల గౌరవం ఏర్పడినప్పుడు మాత్రమే ఆ మార్పు కుటుంబానికి, అక్కడి నుంచి సమాజానికి, చివరకు సమస్త మానవాళికి విస్తరిస్తుంది.

సర్వలోకాలకూ కరుణామూర్తి

​దైవప్రవక్త (స)ను ఖుర్‌ఆన్‌ ‘సర్వలోకాలకూ కరుణగా’ పంపబడినవారని పేర్కొంటుంది. ఈ ఒక్క వాక్యంలోనే ఆయన సందేశం విశాలత అంతా ఇమిడి ఉంది. ఆయన సందేశం ఒక వర్గానికో, ఒక జాతికో, ఒక భౌగోళిక ప్రాంతానికో మాత్రమే పరిమితమైనది కాదు. ఆయన బోధనలో మనిషి విలువ అతని వంశం, సంపద, అధికారంతో నిర్ణయించబడదు; విశ్వాసం, నైతికత, మంచితనం, మానవత్వంతో నిర్ణయించబడుతుంది. దైవప్రవక్త (స) జీవితం మొత్తం పరిశీలిస్తే, కరుణ ఆయన వ్యక్తిత్వానికి ప్రధాన లక్షణంగా కనిపిస్తుంది. ఆయనను బాధించిన వారిపట్ల కూడా క్షమాభావాన్ని ప్రదర్శించారు. తనకు అన్యాయం చేసిన వారిపై ప్రతీకారం తీర్చుకునే అవకాశం వచ్చిన సందర్భాల్లో కూడా క్షమను ఎంచుకున్నారు. తన అనుచరులకు కూడా కోపం, ద్వేషం, ప్రతీకారం కంటే సంయమనం, సహనం, దయ, క్షమ అనే విలువలను నేర్పారు.

​నినాదాలు కావు… ప్రవర్తన ముఖ్యం

మనం ఈ పవిత్ర మాసాన్ని ఆహ్వానిస్తున్నప్పుడు అసలు మనం ఏం చేస్తున్నామనేది ఆలోచించుకోవాలి. ఒక కాలాన్ని ఆహ్వానిస్తున్నామా? లేక దాంతో మన జీవితాల్లోకి రావాల్సిన దైవప్రవక్త (స) బోధనలను కూడా ఆహ్వానిస్తున్నామా? ఆయన పట్ల ప్రేమను ప్రకటించడం సులభం. ఆయన పేరును గౌరవంగా పలకడం, జన్మదినాన్ని స్మరించుకోవడం కూడా సులభమే. కానీ ఆయన చూపిన మార్గంలో నడవడం మాత్రం అంత సులభం కాదు. ఎందుకంటే ఆయన సున్నత్‌ మన మాటలకంటే మన ప్రవర్తనను ప్రశ్నిస్తుంది; మన నినాదాలకంటే మన నైతికతను పరీక్షిస్తుంది; మన ఆచారాలకంటే మన హృదయాన్ని పరిశీలిస్తుంది.

​దైవప్రవక్త (స) తన అనుచరులకు కేవలం మతపరమైన ఆదేశాలను మాత్రమే బోధించలేదు. జీవితం ఎలా గడపాలి, ఇతరులతో ఎలా ప్రవర్తించాలి, బలహీనుల హక్కులను ఎలా కాపాడాలి, కుటుంబ సభ్యులతో ఎలా వ్యవహరించాలి, పొరుగువారిని ఎలా గౌరవించాలి, పేదల పట్ల ఎలా బాధ్యత వహించాలి అనే విషయాల్లో కూడా ఆచరణాత్మక మార్గదర్శకత్వం చూపారు. అందుకే ఆయన జీవితం ఒక వ్యక్తిగత ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణం మాత్రమే కాదు; అది సంపూర్ణ సామాజిక మార్గదర్శకం. కుటుంబం నుంచి మార్కెట్‌ వరకు, వ్యక్తిగత ప్రవర్తన నుంచి ప్రజా వ్యవహారాల వరకు, ఆధ్యాత్మికత నుంచి సామాజిక న్యాయం వరకు ఆయన చూపిన మార్గం విస్తరించింది.

​ఆరాధన, మానవ సంబంధాల పవిత్రత

పవిత్ర ఖురాన్ ముస్లిం సమాజాన్ని ‘ ప్రజల మేలు కోసం ఉద్భవించిన ఉత్తమ సమాజం’ గా పేర్కొంటూ, మంచిని ఆదేశించడం, చెడును నిరోధించడం, అల్లాహ్‌పై విశ్వాసం కలిగి ఉండడం వంటి బాధ్యతలను గుర్తుచేస్తుంది. ఈ బాధ్యత కేవలం ఇతరులకు బోధించడంలో లేదు. ముందుగా మన జీవితాల్లో ఆ విలువలు కనిపించాలి. మన ప్రవర్తనలో నిజాయితీ లేకపోతే విశ్వాసం గురించి మాట్లాడటం అసంపూర్ణం. మన హృదయంలో ద్వేషం నిండిపోయి ఉంటే కరుణ గురించి చెప్పడం అర్థరహితం. మన చుట్టూ ఉన్న పేదవాడి బాధను పట్టించుకోకుండా మతపరమైన కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడం ఆధ్యాత్మికతకు సంపూర్ణ రూపం కాదు. ఎందుకంటే దైవప్రవక్త (స) బోధనలో ఆరాధనతో పాటు మానవ సంబంధాల పవిత్రతకు కూడా అంతే ప్రాధాన్యం ఉంది.

సమతాభావం, సామాజిక న్యాయం

​ఆయన జీవితం మనకు నేర్పిన మరో ముఖ్యమైన విషయం సోదరభావం. ఇస్లాం మనుషుల మధ్య ఉన్న కృత్రిమమైన ఉన్నత – నీచ భేదాలను చెరిపివేయడానికి ప్రయత్నించింది. సంపద, వంశం, భాష, ప్రాంతం వంటి భేదాలను మించి మానవ గౌరవాన్ని నిలబెట్టింది. ఒక మనిషి మరొక మనిషిని తక్కువగా చూడకూడదనే నైతికతను బలంగా ప్రతిష్ఠించింది. దైవప్రవక్త (స) సమాజ నిర్మాణంలో పేదలు, అనాథలు, బలహీనులు, నిరాశ్రయులు, అణగారినవారు కూడా సమాన గౌరవానికి అర్హులని ఆచరణలో చూపించారు. సమాజంలో బలహీనుడి హక్కు కాపాడబడినప్పుడే ఆ సమాజం నిజమైన న్యాయ సమాజంగా నిలుస్తుంది. బలవంతుడికి మాత్రమే న్యాయం లభించే చోట నాగరికత ఉన్నట్లు కనిపించినా, దాని అంతరంగంలో అన్యాయమే ఉంటుంది.

ఆదర్శ జీవితం: మానవతా విలువల నైతిక దర్పణం

ఈ నేపథ్యంలో ఈ పవిత్ర సమయం ఆత్మపరిశీలనకు ఒక మంచి అవకాశం. మనం దైవప్రవక్త (స)ను ఎంతగానో ప్రేమిస్తున్నామని చెప్పుకోవడం కంటే, ఆయన ఆచరించి, నేర్పించిన విలువలను మన జీవితాల్లో ఎంతవరకు నిలబెట్టామన్నదే అసలు ప్రశ్న. ఆయన సత్యాన్ని ప్రేమించారు, మనం సత్యాన్ని ఎంతగా ప్రేమిస్తున్నాం? ఆయన కరుణను ఆచరించారు, మన చుట్టూ బాధపడుతున్న మనిషిని చూసినప్పుడు మన హృదయం ఎంతగా స్పందిస్తోంది? ఆయన క్షమించారు, మనల్ని బాధించిన వ్యక్తిని క్షమించగలిగే స్థితిలో మనం ఉన్నామా? ఆయన బలహీనుల హక్కులను కాపాడారు, మనకు అందుబాటులో ఉన్న చిన్న అవకాశాల్లోనైనా బలహీనుడికి అండగా నిలుస్తున్నామా? ఆయన మాటకు, చేతలకు, ఆచరణకు మధ్య ఎలాంటి వైరుధ్యం లేదు – మన మాటలు, విశ్వాసాలు, ప్రవర్తన మధ్య అదే సమన్వయం ఉందా? ఇవి మన ముందుండే అసలు ప్రశ్నలు.

​నేడు ప్రపంచం విజ్ఞానపరంగా ఎంతో ముందుకు వెళ్లింది. సాంకేతికత మనిషి చేతిలో అపూర్వమైన శక్తిని ఉంచింది. సమాచారాన్ని క్షణాల్లో ప్రపంచం నలుమూలలకు పంపగలుగుతున్నాం. కానీ ఈ పురోగతితో పాటు మానవ సంబంధాల్లో దూరం, అసహనం, ద్వేషం, హింస, స్వార్థం కూడా పెరుగుతున్నాయి. మనిషి ప్రకృతిపై ఆధిపత్యం సాధించినా, తన కోపంపై, లోభంపై, అహంకారంపై ఇంకా పూర్తిగా విజయం సాధించలేకపోతున్నాడు. ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో దైవప్రవక్త (స) జీవితం మరింత ప్రాసంగికమవుతుంది. ఎందుకంటే ఆయన చూపిన మార్గం మనిషిని కేవలం బాహ్య ప్రపంచాన్ని జయించమని చెప్పదు; ముందుగా తన అంతరంగాన్ని జయించమని చెబుతుంది.

​ఆయన బోధనలో సంపదను తిరస్కరించడం లేదు; సంపదకు బానిస కావద్దని చెబుతుంది. అధికారాన్ని తిరస్కరించడం లేదు; అధికారాన్ని అన్యాయానికి ఉపయోగించవద్దని చెబుతుంది. బలాన్ని నిరాకరించడం లేదు; బలాన్ని బలహీనులపై ప్రయోగించవద్దని నేర్పుతుంది. జ్ఞానాన్ని గొప్పగా చూస్తుంది; కానీ జ్ఞానంతో పాటు వినయాన్ని కూడా కోరుతుంది. ఇదే ఆయన సందేశంలోని విశిష్టత. అది జీవితాన్ని విడిచిపెట్టి ఆధ్యాత్మికతను వెతకమని చెప్పదు; జీవితాన్ని సరిదిద్దుతూ ఆధ్యాత్మికతను ఆచరించమని చెబుతుంది.

ఉత్సవం నుండి ఆచరణాత్మక సంస్కరణ వైపు

​ఈ పవిత్ర మాసం వచ్చిందంటే మన ఇళ్లలో, మసీదుల్లో, సమాజంలో దైవప్రవక్త (స) స్మరణ పెరగడం సహజం. కానీ ఆ స్మరణ మన ప్రవర్తనలో మార్పుకు దారి తీసినప్పుడే దాని అసలు ప్రయోజనం నెరవేరుతుంది. మన ఇళ్లలో ప్రేమ పెరగాలి. కుటుంబాల్లో పరస్పర గౌరవం, పొరుగువారి పట్ల బాధ్యత పెరగాలి. పేదల పట్ల మనసు కదలాలి. అన్యాయాన్ని చూసి మౌనం వహించే స్వభావం తగ్గాలి. ద్వేషం స్థానంలో సోదరభావం, ప్రతీకారం స్థానంలో క్షమ, స్వార్థం స్థానంలో సేవాభావం పెరగాలి. దైవప్రవక్త (స) పట్ల నిజమైన ప్రేమ అంటే ఆయన పేరును మాత్రమే ప్రేమించడం కాదు; ఆయన నడిచిన మార్గాన్ని ప్రేమించడం, ఆయన చెప్పిన సత్యాన్ని జీవితంలో ఆచరించడం, ఆయన చూపిన కరుణను మన చుట్టూ పంచడం, ఆయన స్థాపించిన న్యాయాన్ని మన వ్యవహారాల్లో నిలబెట్టడం.

​ఆయన జీవితం గురించి అధ్యయనం చేయడం కేవలం చరిత్రను తెలుసుకోవడం కాదు. అది మనల్ని మనం తెలుసుకోవడానికి కూడా ఒక మార్గం. ఎందుకంటే సీరత్‌ మనిషికి తన లోపాలను చూపించే అద్దం. ఆ అద్దంలో మన ప్రవర్తనను చూసుకున్నప్పుడు మనలో ఎక్కడ అహంకారం ఉందో, ఎక్కడ అసహనం ఉందో, ఎక్కడ స్వార్థం ఉందో, ఎక్కడ ఇతరుల పట్ల నిర్లక్ష్యం ఉందో తెలుస్తుంది. అందుకే ఇది మనకు కేవలం ఉత్సవ సందేశం కాకుండా సంస్కరణ సందేశాన్ని అందించాలి. ఈ మాసం మన జీవితాల్లో కొత్త నైతిక చైతన్యానికి ఆరంభం కావాలి. దైవప్రవక్త (స) పట్ల మన ప్రేమ మాటల నుంచి ఆచరణకు ప్రయాణించాలి.

​కారుణ్య మాసపు నిజమైన ఆవశ్యకత

పవిత్ర ఖురాన్ దైవప్రవక్త (స)ను ‘నిశ్చయంగా మీ వద్దకు మీలో నుంచే ఒక ప్రవక్త వచ్చారు. మీరు కష్టపడటం ఆయనకు ఎంతో బాధ కలిగిస్తుంది. ఆయన మీ మేలును కోరుకునేవారు, విశ్వాసుల పట్ల ఎంతో దయగలవారు, కరుణామయులు’ (సూరా తౌబా 9:128) అని వర్ణిస్తుంది. ఈ వర్ణనలోనే ఆయన వ్యక్తిత్వ సారాంశం కనిపిస్తుంది. మానవుల బాధ ఆయనకు బాధ, వారి మేలు ఆయన ఆకాంక్ష. వారి హృదయాలను కలపడం ఆయన లక్ష్యం. వారి జీవితాల్లో న్యాయం, దయ, విశ్వాసం, నైతికతలను నెలకొల్పడం ఆయన కృషి.

​కాబట్టి ఈ రబీఉల్‌ అవ్వల్‌లో మనల్ని మనం ప్రశ్నించుకోవాలి. దైవప్రవక్త (స) సందేశం మన జీవితాల్లో ఎంతవరకు ప్రవేశించింది? మన కుటుంబంలో, మన పొరుగువారితో, మన సమాజంలో, మన మాటల్లో, మన లావాదేవీల్లో ఆయన బోధన ఎంతవరకు ప్రతిఫలిస్తోంది? ఈ ఆగమనానికి నిజమైన స్వాగతం అదే. మన హృదయాల్లో కరుణ వెలగాలి, మన మాటల్లో సత్యం నిలవాలి, మన చేతుల్లో సేవ ఉండాలి, మన ప్రవర్తనలో న్యాయం కనిపించాలి, మన సంబంధాల్లో ప్రేమ పెరగాలి, మన సమాజంలో సోదరభావం బలపడాలి.

​దైవప్రవక్త (స) జీవితం మనకు అందించిన ఈ మహత్తరమైన సందేశాన్ని మన జీవితాల్లో ఆచరణలోకి తీసుకురాగలిగితేనే రబీఉల్‌ అవ్వల్‌ మనకు నిజమైన కారుణ్య మాసంగా, మార్పు మాసంగా, మానవత్వాన్ని మేల్కొలిపే మాసంగా నిలుస్తుంది. ఎందుకంటే ఆయనను స్మరించడం ఒక జ్ఞాపకం మాత్రమే కాదు; ఆయన చూపిన మార్గంలో నడవడం ఒక బాధ్యత. ఆయనపై ప్రేమను ప్రకటించడం ఒక భావోద్వేగం మాత్రమే కాదు; ఆయన ఆదర్శాలను జీవితంలో ప్రతిబింబించడం ఆ ప్రేమకు అసలైన సాక్ష్యం.